- 519 320 240
- radca@abinkiewicz.pl
- Ul. Powstańców Warszawy 13 / II P. 05-400 Otwock
Służebność przesyłu – ustanowienie, wynagrodzenie i wznowienie spraw po wyroku TK (P 10/16) – termin do 2 marca 2026 r.
W praktyce obrotu nieruchomościami często dochodzi do sytuacji, w której przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z prywatnej działki bez umowy i bez uregulowania stanu prawnego urządzeń (linie energetyczne, gazociągi, wodociągi, kanalizacja, telekomunikacja). Właściciel nieruchomości może wówczas dochodzić roszczeń związanych ze służebnością przesyłu oraz wynagrodzeniem za korzystanie z nieruchomości.
Najczęściej analizujemy i prowadzimy sprawy o:
ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu,
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
wznowienie prawomocnie zakończonych postępowań, w których roszczenia oddalono z powodu zasiedzenia.
Służebność przesyłu jest prawem rzeczowym uregulowanym w Kodeksie cywilnym, ustanawianym na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego w celu korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do posadowienia i eksploatacji urządzeń przesyłowych.
Służebność przesyłu może zostać ustanowiona:
umową (co do zasady w formie aktu notarialnego), albo
orzeczeniem sądu – gdy strony nie osiągną porozumienia.
Co istotne, ustanowienie służebności powinno być określone w sposób precyzyjny i trwały (m.in. przebieg pasa służebności, zakres uprawnień przedsiębiorstwa, zasady dostępu do urządzeń), a właścicielowi przysługuje wynagrodzenie za ograniczenie prawa własności.
Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z nieruchomości:
bez tytułu prawnego (np. brak umowy i brak orzeczenia), albo
poza zakresem uprawnień wynikających z ustanowionej służebności,
właściciel może dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W praktyce roszczenie to obejmuje wynagrodzenie za okres, w którym nieruchomość była wykorzystywana przez przedsiębiorstwo bez podstawy prawnej lub ponad jej zakres.
Zakres czasowy roszczeń i sposób ich wyliczenia wymagają każdorazowo indywidualnej analizy (w tym oceny dokumentów, dat, przerw w posiadaniu i relacji między stronami).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) ma istotne znaczenie dla spraw, w których przedsiębiorstwa przesyłowe podnoszą zarzut zasiedzenia.
Trybunał zakwestionował stosowaną w orzecznictwie konstrukcję tzw. „służebności gruntowej o treści służebności przesyłu” jako podstawę zasiedzenia „przed” wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego instytucji służebności przesyłu (tj. przed 3 sierpnia 2008 r.).
W praktyce oznacza to, że:
przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu nie istniało ustawowe prawo odpowiadające tej instytucji, które mogłoby być zasiedziane w oparciu o wcześniej przyjmowaną konstrukcję,
okres sprzed 3 sierpnia 2008 r. nie powinien być automatycznie doliczany do biegu zasiedzenia służebności przesyłu w oparciu o tę koncepcję, co w wielu sprawach zmienia ocenę zarzutu zasiedzenia.
Wyrok TK może stanowić podstawę do wznowienia prawomocnie zakończonych postępowań, w których:
właściciele dochodzili ustanowienia służebności przesyłu i/lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości,
a sąd oddalił roszczenia wyłącznie z powodu przyjęcia zasiedzenia (na podstawie konstrukcji zakwestionowanej przez TK).
Kluczowe jest ustalenie, czy w danej sprawie zasiedzenie było jedyną (decydującą) podstawą rozstrzygnięcia oraz czy spełnione są przesłanki formalne skargi o wznowienie.
Skargę o wznowienie postępowania opartą o wyrok Trybunału Konstytucyjnego wnosi się w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku.
W związku z ogłoszeniem wyroku TK z dnia 2 grudnia 2025 r., termin na wniesienie skargi o wznowienie upływa 2 marca 2026 r.
Termin ma charakter zawity, co oznacza, że jego przekroczenie co do zasady uniemożliwia skuteczne wznowienie postępowania.
Każda sprawa dotycząca służebności przesyłu, wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz ewentualnego wznowienia postępowania wymaga oceny dokumentów i stanu faktycznego, w szczególności:
historii urządzeń przesyłowych na nieruchomości,
korespondencji i ustaleń z przedsiębiorstwem,
wcześniejszych orzeczeń i uzasadnień (jeżeli sprawa była już w sądzie),
zakresu korzystania z nieruchomości i wpływu urządzeń na możliwość jej wykorzystania.
Oferujemy wsparcie obejmujące m.in.:
analizę prawną i ocenę zasadności roszczeń,
przygotowanie pism (wezwania, wnioski/pozwy),
reprezentację w negocjacjach i postępowaniu sądowym,
przygotowanie i wniesienie skargi o wznowienie postępowania wraz z argumentacją opartą o wyrok TK.
